Disclaimer: de foto’s in deze bijdragen laten het schoonmaken van een plek voor de produktie van bakolie zien en deze plek is niet noodzakelijkerwijs te relateren aan de praktijken die in deze bijdrage worden beschreven.

“Olie van de goot” noemen de Chinezen het wel.  “Spoelwater olie” is een andere term.

Het hergebruik van bakolie was (en de veiligheid van voedsel is dat nog steeds) een  jaar geleden een “hot topic”. Bakolie kan worden onderverdeeld in drie typen:

Allereerst, in zijn meest enge definitie, is er de olie die wordt verkregen uit de overblijfselen in restaurants en hotels, inclusief datgene dat kan worden geëxtraheerd uit spoelwater en restanten op de keukenvloer. Het kan zelfs olie bevatten die aan het riool wordt onttrokken.   De tweede soort is de olie die gemaakt wordt van dierlijk vet, voornamelijk varkensvet. Als derde type wordt onderscheiden de olie die gebruikt wordt voor het frituren en bakken van voedsel.

Diverse schandalen die gerelateerd waren aan slechte kwaliteit olie en vervuilde olie, hebben de gemoederen de laatste jaren bezig gehouden. Daarnaast is nu ook bekend dat olie die te vaak is gebruikt of hergebruikt op termijn kanker veroorzaakt. In juli 2010 kwam de mededeling van de overheid dat ze de zwarte markt in illegale bakolie zouden aanpakken en dat er tegelijkertijd meer geïnvesteerd ging worden in de recycling van bakolie voor andere (industriële) doeleinden.

Behoudens het gebruik van bakolie thuis, begint de typische levenscyclus van bakolie in restaurants. In restaurants van het hogere segment wordt de olie niet te lang gebruikt. Voor deze gebruikte olie is er een markt: de olie wordt ingezameld, bewerkt en weer doorverkocht aan restaurants in lagere segmenten. Hetzelfde geldt voor kantines in fabrieken en scholen.

Als veronsteld wordt dat de bakolie niet meer geschikt is voor menselijke consumptie dan wordt de olie gebruikt in de verwerking van veevoer. Andere toepassingen van deze olie zijn te vinden in de mijnbouw van mineralen en in de chemische industrie.

De inzameling van “spoelwater olie” en de terugkeer in de voedselketen
In steden een bekend tafereel: een boer die een kleine vrachtwagen vol met spoelwater bestuurd, zijn weg langzaam door de straten vervolgend terwijl hij een spoor van druppelend spoelwater achterlaat met een daarbij behorende ranzige geur. De herkomst van de lading zijn de afvalwatercontainers in restaurants en voedselrestanten. Naast bakolie bevat het allerlei ingrediënten zoals bijvoorbeeld de restanten van afwasmiddelen.

Wat later op de avond kunnen deze “spoelwater vrachtauto’s” gezien worden bij hotels en restaurants voor de inzameling van de vloeistoffen. Het spoelwater wordt dan naar plaatsen aan de rand van de stad vervoerd voor verdere verwerking met als resultaat een olie-extract. Dit extract wordt vervolgens aan klanten verkocht die het gebruiken om bakolie van de maken, dat vervolgens weer in de voedselketen terechtkomt. Er wordt gezegd dat er duizenden installaties op boerderijen rondom Peking zijn waar dit soort verwerking plaatsvindt.

Op veel plaatsen in de stad worden de olie-extracten gebruikt om er weer bakolie van te maken. Sommige van deze bedrijven bestaan al sinds enkele generaties. Volgens een eigenaar van zo’n bedrijf gaan met name de laatste 10 jaar de verkopen erg goed. De productie van een vat gerecyclede olie, gebaseerd op olie-extracten, duurt 3 dagen. De verkoopprijs van een ton olie is ongeveer 5.000 RMB, met een winst van zo’n 1000 RMB per ton voor de producent.

Sommige producenten proberen de herkomst van de “spoelwater olie” te verbergen door het te vermengen met een derde deel slaolie en een derde deel palmolie. Het eindproduct wordt dan vervolgens verkocht als authentieke en zuivere bakolie.

In China komt naar schatting rond de 2 tot 3 miljoen ton afval-bakolie terug op de eettafel. De totale consumptie van bakolie verkregen uit plantaardige en dierlijke vetten is rond de 22,5 miljoen per jaar. Met andere woorden, 1 op de 10 maaltijden wordt bereid met bakolie die gerecycled uit afval.